АБАЙДЫҢ "ЖИДЕБАЙ-БӨРІЛІ"

МЕМЛЕКЕТТІК ТАРИХИ-МӘДЕНИ

ЖӘНЕ ӘДЕБИ-МЕМОРИАЛДЫҚ

ҚОРЫҚ-МУЗЕЙІ

 

 

 

KZ RU EN

IMG_0037   «Алаш Арыстары-М.Әуезов» музейі

Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік тарихи-мәдени және әдеби-мемориалдық қорық-музейінің бөлімі

(Семей қ,  Бөгенбай батыр көшесі, 132)

   Мекеме атауы: «Алаш арыстары – М.О.Әуезов» музейі, «Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік тарихи-мәдени және әдеби-мемориалдық қорық-музейі» РМҚК бөлімі.

Құрылу мерзімі: 1997 ж.  М.О.Әуезовтің 100-жылдық мерейтойына орай ашылды. 

Негізгі қызметі:

  • Алаш қозғалысының тарихы, М.О.Әуезов шығармашылығының Семей кезеңі, Алаш қайраткерлерінің өмірі мен шығармашылық мұрасын насихаттау;

ХХ ғасырдың басындағы Қазақстан тарихына қатысты архив деректері мен жәдігерлерді іздестіру, зерттеу.  

Мекен-жайы: ШҚО, Семей қаласы, Бөгенбай батыр көшесі 132.

Экспозицияның жалпы көлемі: 215,2 ш.м.

  Музей Семей қаласының тарихи орталығында орналасқан. Халық депутаттары кеңесінің атқару комитетінің 15.02.1987 жылғы  қаулысына сәйкес тарихи ғимарат ретінде 1990 жылы Абайдың мемлекеттік қорық-музейінің қарамағына берілді.

Екі қабатты ғимараттың бірінші қабаты кірпіштен, екінші қабаты ағаштан салынған. Үйдің иесі Әнияр Молдабаев (1856-1934) Шыңғыс болысының азаматы, Абайдың замандасы, шәкірті. «Абай жолы» романындағы Данияр Қондыбаев деген кейіпкердің прототипі. Абайдың қаржылық көмегімен бұл үйді Ә.Молдабаев 1898 жылы көпес Москвиннен сатып алды.

Абай Семейге келген сапарларында осы үйге түсетін болған. Бұл үйде ұлы ақынның балалары мен туыстары, Көкбай Жанатайұлы мен Шәкәрім Құдайбердіұлы, Алаш қайраткерлерінің де жиі болғаны белгілі. Бұл үйде Ахмет Байтұрсынұлы әйелі Бадрисафамен тұрған. Сонымен қатар ғұлама жазушы Мұхтар Әуезов өзінің мекен-жайы ретінде осы үйді құжатта көрсеткен.

1944-1967 жылдары бұл ғимаратта Абай музейі орналасты. Кейін балалар кітапханасы жұмыс істеді.

Ұлы Абай өміріне тікелей қатысты тарихи орын ретінде 1990 жылы ғимарат ұлы ақын музейінің теңгеріміне беріліп, Абайдың 150 жылдық мерейтойы қарсаңында 1992-1995 жылдары аралығында музейдің уақытша экспозициясы қоныс тепті. 1997 жылы бұл ғимаратта тәуелсіз Қазақстанның тарихындағы Алаш тарихына арналған тұңғыш музей «Алаш арыстары – Мұхтар Әуезов» музейі ашылып, халыққа қызмет көрсетіп келеді.

2017 жылы ғимаратқа ағымдағы жөндеу жұмыстары жүргізілгеннен кейін музей залдарында реэкспозиция жұмыстары жасалып, музейдің жаңа экспозициясы қыркүйек айында ашылды.

Экспозиция ғимараттың екі қабатына да жасалды. Екінші қабаттағы экспозиция арнайы тапсырыспен жасалған Ә.Бөкейхан, А.Байтұрсынұлы, М.Дулатов, Ш.Құдайбердіұлы, М.Әуезовтің мүсіндерімен толықтырылды. Әйгілі балауыз фигуралар сияқты бұл мүсіндерді жасауда суретшілер заманауи материалдар – керамопласт және шыныталшық қолданды. Бірінші қабатта ХХ ғасырдың басындағы үй интерьерінің көріністері орын алды.

Музейдің жаңа экспозициясының көлемі 215,2 ш.м.

Жөндеу-қалпына келтіру жұмыстары

2017 жыл:

- ағымдағы жөндеу жұмыстары (жалпы сомасы 3000,0 мың теңге)

- Демеушілер қолдауымен музей ауласына 200 ш.м асфальт төселді.